روش‌هاي كاشت و توليد نهال پسته

روش‌هاي كاشت و توليد نهال پسته

مقدمه:
گياهان سرمنشا زنجيره غذايي حيات بر روي كره زمين و به عنوان ثروت ملي هر كشور محسوب مي‌شوند. پسته يكي از مهمترين اقلام صادراتي ايران است كه بيش از 23% از ارزش كل صادرات ايران را بخود اختصاص داده است.

پسته يكي از گياهان مهم در تيره پسته سانان (Anacardiaceae) است. تيره پسته سانان با حدود 60 جنس و 600 گونه ،تيره‌اي مهم در بين گياهان مي‌باشد. پسته به صورت خودرو در شمال شرقي ايران و اسياي مركزي و افغانستان وجود دارد.

جزئيات بيشتر در ادامه مطلب....

ادامه نوشته

نسبت درختان نر و ماده :

نسبت درختان نر و ماده :

    زمان گلدهي و طول دوره گلدهي ارقام مختلف بستگي به شرائط آب و هوايي هر منطقه دارد. انتخاب ارقام نر و ماده‍هاي كه در زمان گلدهي ايجاد‍كرده و درصد موفقيت تشكيل ميوه را بالا مي ‍برد. با توجه به تجربيات و يافته هاي تحقيقاتي در ايستگاه‍هاي تحقيقاتي پسته درمناطق مخلف دنيا نسبت به درختان نر به ماده در باغ توصيه مي ‍شود كه  در هنگام پيوند درختان و يا احداث باغ بايد مورد توجه قرارگيرد. معمولاً به منظور اطمينان از وجود گرده كافي در زمان گلدهي، در جهت عمود بر باد غالب منطقه يك رديف از مجموعه اي از ارقام نر زودگل،  متوسط‍ گل و ديرگل پيوند مي گردد تا بتواند حداكثر همپوشاني را با ارقام ماده موجود ايجاد نمايد.

شكل 103- نحوه قرار‍گرفتن درختان گرده در باغ

شكل 104- نحوه قرارگرفتن ارقام نر عمود بر باد غالب منطقه

فاصله كاشت درختان :

فاصله كاشت درختان :

   در اكثر باغ‍هاي پسته به دليل عدم آگاهي باغداران،  فواصل كاشت رعايت نشده  و باغ‍هايي با شكل‍هاي نامنظم و متراكم مشاهده مي گردد كه علاوه بر عدم رعايت اصول صحيح باغداري، مشكلات عمليات داشت و برداشت را دارد. به منظور جلوگيري از بروز اين مشكل، فاصله مناسب بين دو رديف 8-6 متر و روي 4-3 متر توصيه مي شود.

 

شکل 88- فاصله کشت نا مناسب

شكل 89- رعايت فاصله مناسب كاشت درختان بين رديف‍ها و روي رديف‍ها

كاشت پسته در خزانه :

كاشت پسته در خزانه :

    در اين روش از يك قطعه زمين به مساحت‍هاي 20*10 يا 30*20 متر استفاده مي شود. پس ازآماده سازي زمين با افزودن كود حيواني پو‍سيده (20 تن در هكتار)،  ماسه بادي (60 تن ) و مقداري كود شيميائي (فسفات آمونيوم به ميزان 4000 كيلوگرم در هكتار) نسبت به اصلاح و تقويت زمين اقدام مي گردد. در اواسط اسفند تا اواسط فروردين ماه، بذور پسته ارقام بادامي ريز يا قزويني را به مدت 12 ساعت خيسانده و ضدعفوني مي كنند. در قطعه مورد نظر رديف هايي به فواصل 30-20 سانتي‍متر ايجاد و بذور روي رديف‍ها به فاصله 15-10 سانتي‍متري و در عمق 3 سانتيمتر كشت مي شوند. آبياري نهال‍ها ابتدا هر 10-7 روز يك ‍مرتبه و بعد هر 12-10 روز يك ‍مرتبه انجام مي ‍شود و نهال هاي توليدي در زمستان سال اول يا دوم به زمين اصلي منتقل مي شوند.

شكل 85- نهال كاشته شده در خزانه

شكل 86- آبياري در خزانه

 

   در هنگام انتقال نهال‍ها بايد دقت لازم در زمان بيرون آوردن آنها از زمين خزانه صورت گيرد تا از قطع شدن نوك ريشه اصلي و پوشش ريشه جلوگيري شود.  در صورت عدم رعايت اين مسئله ممكن است ميزان تلفات به 40-30 درصد برسد.

شكل 87- كاشت نهال در زمين اصلي

كاشت پسته در گلدان :

كاشت پسته در گلدان :

براي اين منظور از كيسه هاي پلاستيكي سياه به قطر 15-10 سانتي‍متر و ارتفاع 30-25 سانتي‍متر استفاده مي شود.

 

شكل 80- تهيه مخلوط خاك گلدان

تركيب خاك گلدان شامل ماسه  شيرين + خاك زراعي + كود حيواني پوسيده (ترجيحاً كود گاوي) مي باشد.

شكل 81- قرارگرفتن گلدان‍ها پس از كاشت

شكل 82- قراردادن بذور در گلدان

شكل 83- پوشاندن سطح مخلوط با خاك اره

   در اين روش ممكن است گلدان‍ها به صورت آزاد در كنار يكديگر قرار گيرند يا به صورت كرتي درآيند. پس از خيساندن بذور مورد نظر و ضدعفوني آنها، 2 عدد بذر در عمق 3-2 سانتي‍متري خاك گلدان قرار گرفته و روي آن با ماسه يا خاك اره پوشانده مي‍ شود. زمان كاشت در گلدان اواخر زمستان و اوايل و اوايل بهار مي باشد.

   درصورت توليد نهال گلداني در شاسي يا گلخانه، مي‍ توان در پاييز يا اوايل زمستان نيز اقدام به كاشت بذر نمود. از مزاياي اين روش بالابودن بازده توليد نهال، سهولت و عدم محدوديت زماني در امر جابجايي گلدان مي باشد.

شكل 84- كاشت در گلخانه

روش‍هاي كاشت و توليد نهال :

روش‍هاي كاشت و توليد نهال :

كاشت مستقيم بذر در زمين اصلي :

   پس از آماده ‍سازي زمين به منظور احداث باغ،  بايد ابتدا جوي و پشته هاي به عرض 100-50 سانتيمتر و عمق 70-50 سانتيمتر ايجاد گردد. سپس آن را آبياري نموده و در فصل زمستان نسبت به كشت مستقيم بذور به مدت 12 ساعت قبل از كاشت خيسانده و با قارچ‍‍كش مناسب ضدعفوني شوند. در يك طرف پشته گودال‍هاي با عمق3-2 سانتي‍متر و با فاصله 3-2 متر از يكديگر ايجاد و پس از قراردادن بذور در داخل هر گودال روي آن را با ماسه پوشانده خواهد شد. در مناطقي كه داراي شرايط شوري خاك و آب هستند عرض جوي‍هاي كشت 5/1-1 متر و عمق آنها حدود 30-20 سانتيمتر در نظر گرفته و كشت بذور در وسط جوي انجام مي ‍شود.

شكل 77- كاشت بذور و پوشاندن با ماسه

 شكل78-كاشت بذور و پوشاندن با ماسه

شكل 79- كاشت بذور در وسط جوي در مناطق شور

 

  لازم است محل كشت بذر از سطح جوي حدوداً 10-5 سانتيمتر بالاتر باشد تا در هنگام آبياري، آب حدود 5 سانتي‍متر روي بذر را بپوشاند. طول جوي‍هاي كشت در اين روش بين 50-30 متر و فواصل رديف‍ها حدود 8-6 متر در نظر گرفته مي شود. آبياري بسته به شرايط آب و هوايي و ميزان آب موجود ، پس از سبز شدن بذورهر 15-10روز يك بار انجام مي شود.

ايجاد نوارهاي بادشكن:

ايجاد نوارهاي بادشكن:

  با توجه به وضعيت اقليمي و در صورت وجود بادهاي شديد، طوفاني و حركت شن‍هاي روان در منطقه بايستي در اطراف مزرعه نوار‍هاي بادشكني از درختان مناسب (با ارتفاع بالا) و عمود برجهت باد ايجاد گردند تعداد نوارها به نوع گياهان انتخاب شده بستگي دارد. ضمناً گياهان انتخاب شده نبايد ميزبان مشتركي براي آفات و بيماري‍هاي پسته باشند.

درختان گز، سنجد، سرو، كاج و حتي درختان پسته نر بادشكن‍هاي مناسبي هستند.

 

شكل 73- احداث نوارهاي بادشكن در باغات پسته

پياده كردن نقشه كاشت :

پياده كردن نقشه كاشت :

  نقشه كاشت شامل محل رديف هاي كشت،  محل درختان اصلي، محل قرار گرفتن درختان نر، محل قرار گرفتن  خيابان هاي اصلي و فرعي، محل قرار گرفتن نوارهاي بادشكن، مسير هاي اصلي و فرعي آب و ... مي‍ باشد كه با توجه به طرح كشت (مستطيلي، مربعي، لوزي و ...) متفاوت مي ‍باشد.

شكل 70- روش‍هاي مختلف كاشت

شكل 71- نحوه پياده كردن نقشه كاشت

 

مرز بندي و جوي بندي :

پس از انتخاب روش آبياري و در صورت وجود آبياري غرقابي، بايستي طراحي و پيش بيني لازم جهت مرزبندي قطعات، ايجاد مسير حركت آب در ورودي هاي اصلي و فرعي انجام شود. در صورت نياز، ايجاد محل مناسب براي جمع آوري آب اضافي (زهكش) ضروري مي باشد.

شكل 72- مرزبندي قطعات باغ

آماده سازي زمين:

آماده سازي زمين:

   پس از تهيه نمونه هاي آب و خاك، در صورتي‍كه نتيجه براي باغ مثبت باشد پروفيل‍هايي به عمق حداكثر 2 متر براي شناسائي كامل خاك و در صورت امكان طبقه بندي آن حفر مي ‍شود. براي شروع كار در صورتي‍كه لايه سطحي خاك (قبل و يا بعد از تسطيح) خيلي شور باشد، لازم است لايه نازكي از سطح خاك را كه درمحل تجمع املاح است كنار زده و خاك‍هاي جمع شده را از مزرعه خارج نمود. در صورتي‍‍‍كه پروفيل و نمونه برداري نشان داد كه بافت خاك كاملاً شني بوده و يا تا عمق 2 متري داراي سخت لايه باشد، بايد از احداث باغ در چنين محلي اجتناب نمود. اگر با حفر پروفيل مشخص شد كه خاك محل احداث باغ مطبق مي ‍باشد (يك لايه شني و يك لايه رسي يا برعكس)، در اين صورت قبل از انجام هركاري، با توجه به نقشه باغ و تعيين جهت و امتداد رديف‍ها در محل كاشت، خاك را حداقل به عرض يك متر و به عمق يك تا دو متر با بيل مكانيكي و يا لودر كاملاً مخلوط و يكدست مي‍نمايند. با ين كار اگر در عمق مذكور سخت لايه‍اي وجود دارد شكسته مي شود.

 

 شكل 64- عمليات مخلوط كردن خاك

 

پس از اين مي ‍توان ساير عمليات را طبق نقشه انجام داد . چنانچه سيستم آبياري غرقابي مدنظر باشد بايستي شيب نهائي زمين به حدود 2-1 درصد برسد. اگر در محل كاشت با توجه به نتايج، عمليات اصلاحي لازم باشد، در آن صورت ممكن است در نوار محل كاشت ،گچ، يا گوگرد و كود حيواني پوسيده را به خاك اضافه كرده و سپس كاشت نهال را انجام داد.

لازم به ذكر است جهت اصلاح خاك (درصورتيكه PH خاك بالاتر از 5/7 يا 8 باشد)، با اندازه‍ گيري سديم قابل تبادل و با در نظر گرفتن مقدار بهينه آن، مقدار گچ و يا گوگرد لازم در هر هكتار را محاسبه و به زمين داده شود. البته بايد در نظر داشت كه آثار اين اصلاح خاك در طولاني مدت و حداقل 2 تا 4 سال بعد بروز كرده و مشاهده خواهد شد. درصورتي‍كه كود حيواني مورد استفاده كاملاً پوسيده شده و عاري از بذرهاي علف‍هاي هرز باشد مي ‍توان آن را در نوار محل كاشت نهال ريخته و گوگرد را نيز به آن اضافه نمود.

شكل 65- ريختن مخلوط كود حيواني با گوگرد در شيار كودي

شكل 66- كشت مخلوط پسته با ساير محصولات زراعي

 

لازم است تاكيد شود دادن گچ به تنهايي، مي‍تواند خاك را اصلاح كند ولي دادن گو‍گرد بدون كود حيواني هيچ فايده‍اي برآن مترتب نيست. پس از انجام عمليات فوق در صورتي كه آبياري به روش غرقابي انجام مي‍ شود بايد در زمان كاشت نكات زير را در نظرگرفت :

حد مجاز شوري براي پسته 8 ميلي موس برسانتي متر (دسي زيمنس برمتر) مي‍ باشد، البته شوري بيش از آن موجب خشكيدن نهال و يا خسارت به آن مي ‍شود. در اراضي بكر بايد قبل از كشت و يا توام با كاشت پسته در سال‍هاي اوليه، بمنظور كاهش شوري خاك عملياتي مثل زراعت جو و امثال آن انجام گيرد تا بدينوسيله با آبياري‍هاي مرتب و با دور‍كم، شوري خاك كاهش يافته و به حد مجاز نزديك شود و گرنه خشكيدن تعدادي نهال در هر آبياري، اجتناب ناپذير خواهد بود.كاشت نهال و يا بذر خصوصاً در مناطقي كه منابع آب وخاك شور است، نبايد در داغ آب و نوك پشته‍ ها انجام شود و بهتراست محل كاشت كمي پايين‍تر از محل داغ آب انتخاب شود. اگر قبلاً نهال در وسط پشته كشت شده باشد، توصيه مي‍شود به مرور از حالت جوي و پشته درآمده و به كرتي تبديل شوند و خاك اطراف طوقه‍ ها برداشته شود.

در صورتي‍كه كاشت پسته در اراضي بسيار شور و يا شور قليا و سديمي، مد‍نظر مي ‍باشد به جاي جوي و پشته، نواري به عرض حداقل يك متر و با عمق مناسب (جهت آبگيري به حجم كافي) ايجاد شده و نهال درست در وسط اين نوار كشت شود (شكل نوار مستطيل بوده و با عممق مربوطه، درحقيقت مكعب مستطيلي است كه در كف و روي زمين آن نهال ها كاشته مي ‍شوند.)

در برخي موارد استثنايي، دادن خاك رس به اراضي بسيار شني و يا اضافه كردن به اراضي رسي، با اطمينان از شور نبودن شن و يا رس اضافه شده توصيه مي ‍شود.

 

شكل67-كاشت نهال پايين تر ار محل داغ آب

شكل 68- كاشت نهال در وسط نوار كشت در اراضي شور و قليا

 

شخم زدن و ديسك كردن :

عمليات شخم به منظور زير‍و‍ رو كردن خاك و از بين بردن علف‍هاي هرز و عمليات ديسك زدن به منظور خرد‍كردن كلوخ‍ها و جمع‍آوري علف‍هاي هرز انجام مي شود. گاهي چنانچه بافت خاك نامناسب بوده و نياز به اضافه كردن مواد اصلاحي باشد، اين مواد قبل از شخم و ديسكت زدن به خاك اضافه شده و سپس اين عمليات انجام مي‍ گيرد.

شكل 69- آماده سازي زمين (ديسك زدن)